Eindmixen
Het voordeel van een goede mastering is dat de CD
niet alleen goed klinkt op een peperdure installatie maar ook op je
draagbare radio of auto radio. Daarbij wordt het maximum aan
kwaliteit uit de pre-master (mix) gehaald om deze zo goed mogelijk
te laten klinken.
Ter voorbereiding voor het master proces, moet je
er voor zorgen dat alle audiofiles die je wilt masteren zijn
omgezet naar de sample frequentie waarop je het eindresultaat wilt
afleveren. Meestal zal dit het CD formaat 44.1KHz zijn. Nog beter
is om tijdens de opnamen hiermee al rekening te houden en op te
nemen op 44.1 KHz. Conversie van audiofiles betekent vaak extra
vervorming, probeer dit daarom zoveel mogelijk te
voorkomen.
Ga niet van te voren de tracks stuk voor stuk
"normalizen". Veel mensen brengen het niveau van hun opnamen naar
0dB om een gunstige signaal/ruis verhouding te
bereiken. Als je dit voor het mastering proces doet, klopt
de luidheidbalansniet meer tussen de
tracks onderling en moet je deze als nog bijstellen. Het normalizen
veroorzaakt een extra conversieslag tijdens het masteren, hetgeen
extra vervorming betekend en bovendien vaak onhandig is. Laat
daarom het niveau van je mix voor wat het is en corrigeer dit
eventueel tijdens het masteren.
Zorg ervoor dat de bits resolutie van je Audio
edititing tool zo hoog mogelijk staat, ook al is je opname slechts
16 bits. Als de bewerking (bijvoorbeeld volume wijzigen, EQ
instellen) van de digitale informatie met een hogere resolutie
gebeurt (meer bits), dan worden de berekeningen met een grotere
nauwkeurigheid uitgevoerd. Tijdens berekeningen ontstaan altijd
afrondingsfouten. Bij een grotere woordlengte (32 bits i.p.v. 16)
ontstaan minder grote afrondingsfouten, hetgeen de transparantheid
en stereobeeld van het geluid ten goede komt.
Een optimale procesvoortgang bestaat niet. Over
het algemeen gebruikt men het volgende
stappenplan:
-
Kompressor (multiband heeft een
voorkeur)
Hier worden de output levels op (bijna) 0db gezet
in combinatie met een compressor om de juiste druk aan de muziek te
geven. Deze druk zorgt dat de muziek letterlijk uit de speaker komt
en bij een laag volume nog steeds krachtig
klinkt.
Vervolgens wordt er gekeken of alle nodige
frequenties aanwezig zijn en of de muziek een bepaald karakter
nodig heeft. Als je een mix klaar hebt moet de klankkleur van die
mix dicht tegen het gewenste eindresultaat zitten. Als dat niet zo
is, dan kun je beter meer tijd besteden aan je mix. Per instrument
of per track de klankkleur instellen geeft een beter resultaat dan
tijdens de mastering de klankkleur in te stellen. De Mastering EQ
is enkel bedoeld om subtiele veranderingen aan te brengen, zodat de
klank van onderlinge tracks goed aansluiten op elkaar. Gebruik
hiervoor een breedbandige equalizer en stel deze met beleid in. Een
breedbandige EQ klinkt het meest natuurlijk
Is een product (voorbeeld)wat de eindmix wat
levendiger maakt door toevoeging van vooral extra harmonische
gebaseerd op buizen en de verzadigingskromme van een buis. Het is
een speciaal product. In mijn geluidsketen heb ik een o.a. een
Behringer Tube Ultragain die meetbaar 12AX7 buis karakteristieken
al toevoegt in mijn solo dus doe ik dat vooraf. Het
resultaat is een transparant geluid en een duidelijk definieerbaar
stereobeeld. Let wel op, dat je dit zeer gedoceerd uitvoert.
Tijdens het instellen van het juiste effect wennen je oren (te)
snel aan de enhancing, met als gevolg dat je gauw te veel toevoegt.
Vergelijk het ingestelde effect altijd met het
origineel.
Een limiter, zowel als elektronische schakeling
als ook een software module begrenst het signaal zogauw het boven
een bepaalde waarde (threshold, drempel) komt. De mate waarin dit
gebeurd kan meestal ook nog ingesteld worden.
Als laatste stap!!! Masteren gebeurd op 24/32 bit
resolutie. Als de muziek op CD wordt gebrand gaat de resolutie naar
16 bit. Dit proces kan lichte vervormingen geven aan het geluid.
Dithering zorgt voor een vlekkeloze overgang van 24 bit naar 16
bit.De laatste stap in het mastering proces is de bit-diepte van 32
(of 24) bits terug te brengen naar 16 bits (CD formaat). Om de
laagste niveaus in je opnamen zonder vervorming weer te kunnen
geven, moet dither ruis worden toegevoegd.
Voorbeeld in CEP/Auditon
:
Edit>Convert Sample Type met deze settings:
Sample Rate 44100 Stereo Resolution 16 bit Enable Dithering is
checked Dither Depth (bits) 0.54 p.d.f. Triangular Noise Shaping
(44.1KHz), dan OK indrukken.
Producten zoals WaveLab van Steinberg hebben
hiervoor complete routines die het zelfs mogelijk maken om dat op
"industrial standard" to doen zoals Apogee's UV22 of UV22H.
Van de firma Waves is de L1 module een complete oplossing die als
VST/DX oplossing gebruikt kan worden in o.a.
CEP/Audition.
Tip! Bij het gebruik van een bestaande backing is
het waarschijnlijk niet de bedoeling om daar nog eens alles op los
te laten en zal er met extra voorzichtigheid gewerkt moeten worden.
De minimale eindmix stappen zijn dan alleen de limiter en
dittering. Ook kan het zijn dat alle wavs al in 16-bits staan of
zelfs CEP/Audition in 16-bits mode staat.
1. Introductie
